Maatschappelijke gevolgen van de Industriële Revolutie

 

De Industriële Revolutie heeft enorme maatschappelijke gevolgen gehad op de langere termijn. Om de 'sociale kwestie' op te lossen werden vakbonden opgericht, kwam in de politiek het socialisme op en ontstond met name op instigatie van Karl Marx (1818-1884) het communisme. Deze ontwikkelingen hadden diepingrijpende gevolgen, met name in de 20ste eeuw, toen de Russische Revolutie (1917) en de Koude Oorlog (1945 -1989) de wereld ideologisch verdeelden.

De samenleving veranderde, zowel door de Industriële Revolutie als de Franse Revolutie, van een standensamenleving naar een klassenmaatschappij: steeds meer werd de economische positie bepalend voor iemands aanzien, in plaats van de familie of stand waarbinnen iemand geboren was.

Op termijn leidde de Industriële Revolutie tot groeiende welvaart en de sociale en politieke emancipatie van tal van bevolkingsgroepen. Vrouwen kregen na de 1ste Wereldoorlog, toen zij vaak de leeggevallen plekken in de industrie opvingen in Europa massaal het kiesrecht, tijdens de Verzuiling ( Ideologische verdeling ) in Nederland (1880 -1920) wisten allerlei groepen als katholieken, protestanten en socialisten zich te emanciperen, terwijl na de 2de Wereldoorlog in meerdere Europese landen verzorgingsstaten opgebouwd werden die de welvaart eerlijker verdeelden.

Op langere termijn veranderde het dagelijkse leven ingrijpend op het gebied van vooral communicatie en transport. Door de telegraaf, telefoon, trein, auto en het vliegtuig werd de wereld gevoelsmatig veel kleiner. Binnen deze kaders kon in de 19de eeuw het nationalisme snel opkomen en vond voornamelijk in de 20ste en 21ste eeuw een onomkeerbare globalisering plaats. Televisie, computer en mobiele telefoons veranderden het leven van mensen ingrijpend.

Ook de oorlogsvoering werd anders. De 1ste Wereldoorlog (1914-1918) en later de 2de Wereldoorlog (1939-1945) lieten zien hoe uitvindingen gebruikt konden worden om industriële slachtingen aan te richten die de wereldgeschiedenis nog niet eerder gezien had.